psychologia bala

Szkodliwe skutki frustracji ujawniają się wówczas, gdy napięcie emocjonalne uaktywnionej potrzeby, nie znajdując ujścia, rozładowania przez zaspokojenie, zahamowuje procesy myślowe, które umożliwiłyby jednostce szukanie jakiegoś wyjścia z sytuacji trudnej, gdy zawęża pole świadomości i koncentruje się na zablokowanej potrzebie, tzn. wówczas gdy nie jest zdolna do, gdy nie jest w stanie myśleć o czymś innym, co nie wiąże się z przeżywaną trudnością . Przy długotrwałym stanie tego rodzaju frustracja może spowodować obniżenie innego rodzaju aktywności , jak praca szkolna , zawodowa , kontrakty z innymi .
Pozytywne skutki frustracji mogą wynikać z odpowiedniego wykorzystania wzmożonego napięcia emocjonalnego uaktywnionej potrzeby . M.Grzywak-Kaczyńska zwraca uwagę na sposoby wykorzystania przeżytego niepowodzenia dla rozwoju psychicznego . Przeżyte niepowodzenie może przyczynić się do kompensacji braków istniejących w charakterze , w postępowaniu jednostki , które przyczyniły się do porażki , do przeżycia niepowodzenia . Wartość kompensacji polega na tym , że zamiast demobilizować aktywność jednostki , wzmaga się jej wysiłki do skutecznego osiągnięcia celów . Drugim sposobem jest skierowanie wzmożonej energii na wyszukanie innej drogi dojścia do celu , do którego nie doprowadziła tymczasowa . Stanowi go obmyślanie lepszego sposobu zaspokojenia tej potrzeby . Trzecim sposobem jest znalezienie innego celu zaspokojenia tej samej potrzeby . Przykładem mogą służyć wybitne osiągnięcia zawodowe , społeczne , artystyczne jednostek , które doznały niepowodzenia w życiu osobistym . ( F.L. Leśniak , J.L. Vallee, 1976 ) .

W życiu jednostki mogą pojawić się konflikty, których ona nie rozwiązuje w sposób zdecydowany, lub też istnieć sytuacje konfliktowe bardzo długo trwające. Są one sytuacjami nerwicogennymi dla jednostki . K.Dąbrowski zwraca uwagę, że mogą one dotyczyć jednostek wartościowych, wrażliwych, lecz o słabej motywacji, słabych dynamizmach. Jednostki takie nie mogą, bez odpowiedniego ukierunkowania i pobudzenia ich, zdobyć się na jasne , konkretne decyzje. Przeżywają one stały konflikt i stają się niezdolne do aktywnego życia, jeśli nie uzyskają pomocy ze strony otoczenia, są skłonne do ulegania sytuacjom, w których pojawiają się czynniki nerwicogenne, czynniki dezintegrujące. Jednostki te wymagają pomocy w zrozumieniu źródła ich przeżyć, reakcji, pomocy w zrozumieniu źródła ich konfliktów i nabraniu umiejętności ich rozwiązywania

( K.Dąbrowski , 1979 ) .
Do najczęstszych i najsilniej przeżywanych frustracji zaliczane są powstające na skutek zahamowania zaspokojenia potrzeb:
a) kochania, dążenia do miłości,
b) uznania, szacunku ze strony otoczenia.

M.Grzywak-Kaczyńska (1971) , a jeszcze wcześniej K.Dąbrowski (1935 , 1965) zwracali uwagę na nasilenie lęków w doznaniach współczesnego człowieka . Lęki powstają w skutek zagrożenia zewnętrznego i wewnętrznego . Zagrożenie zewnętrzne stanowić mogą różnorodne trudności , niepowodzenia , klęski życiowe i spowodowane tym stany frustracyjne . Do zagrożeń wewnętrznych zaliczane są źle rozwiązane konflikty , wywołujące lęki przed wyrzutami sumienia , poczuciem winy , wstydu , poczuciem mniejszej wartości , obawą przed utratą własnej godności (K.Dąbrowski , 1979 ; Z.Skorny, 1966).

K.Dąbrowski (19694) słusznie zwraca uwagę , że w życiu psychicznym jednostki ludzkiej największą rolę odgrywa konflikt między prymitywnymi biologicznymi potrzebami , uzależnionymi od ośrodków podkorowych , a potrzebami warunkowanymi społecznie , uzależnionymi od kory mózgowej , tak wyżej zorganizowanymi . Dynamizująca aktywność jednostki w sytuacji takiego konfliktu jest niezbędna dla jej rozwoju . Do najistotniejszych współczesnych konfliktów zaliczane są konflikty między dążeniem do :
1) przyjemności a lękiem przed karą , przed negatywną oceną opinii publicznej , przed wyrzutami sumienia ;
2) osiągnięcia czegoś , do znaczenia , dominowania a lękiem przed niepowodzeniem , kompromitacją , ośmieszeniem się ;
3) niezależności , nieobciążania się obowiązkami a pragnieniem oparcia , potrzebą pomocy i opieki ze strony otoczenia .
F.Aleksander i T.M.French (1946) utrzymują , że jest to konflikt między pragnieniem jednostki znalezienia pomocy i oparcia , jej potrzebą zależności a pragnieniem samowystarczającej rywalizacji .
Z podstawowych tez K.Dąbrowskiego (1979) wynika , że konflikty mogą odgrywać dwojaką rolę : pozytywną i negatywną , w zależności od sposobu ich rozwiązania . Konflikty mogą być dobrze lub źle rozwiązywane i to stanowi podstawowe zagadnienie poradzenia sobie przez jednostkę z trudnościami . Od tego zależy jej rozwój , ekspansja życiowa , stopień osiągniętej samorealizacji czyli pełni rozwoju wrodzonych możliwości . Sposób rozwiązywania konfliktów zależy od bardzo wielu przyczyn , m.in. od jakości samego konfliktu , także do ukształtowania wewnętrznego środowiska psychicznego jednostki , na który składa się : wrodzona konstytucja psychofizyczna , wpływy wychowawcze oraz własna świadoma praca osoby przeżywającej konflikt (K.Dąbrowski , 1979) . Przede wszystkim ważne są konflikty określane jako znaczące w życiu danej jednostki .
Do dobrze rozwiązanych konfliktów zaliczane są te , w których jednostki po dłużej lub krócej trwającej dezintegracji psychicznej spowodowanej ścieraniem się antagonistycznych potrzeb , podporządkowuje potrzebę niżej zorganizowaną wyżej zorganizowanej . Jednostka nabiera wprawy w podporządkowaniu niższych dynamizmów wyższymi w miarę ćwiczeń i przez to utrwala te wyższe w życiu psychicznym , do czego powinna zaprawiać się od wczesnych lat życia ( K.Dąbrowski 1972 ) .
Przy źle rozwiązanym konflikcie , gdy jednostka pozwoli sobie na zaspokojenie niższej potrzeby , pojawia się poczucie niezadowolenia z siebie , winy oraz wstydu i związane z tym lęki , będące wyrazem tłumienia w podświadomości owej niższej nieaprobowanej przez otoczenie potrzeby .